Nie lekceważ stanów zapalnych oczu

Masz zaczerwienione oczy? A może obudziłaś się z bolącą powieką i zaropiałym kącikiem oka? Nie wpadaj w panikę, ale i nie bagatelizuj tych objawów. Leczenie jest zazwyczaj bardzo proste, ale jego brak może cię nawet pozbawić wzroku.

Szanuj wzrok. To najważniejszy zmysł w organizmie człowieka. Za pomocą oczu - z czego na co dzień nie zdajemy sobie sprawy - dostarczana jest nam największa ilość informacji ze świata zewnętrznego.

Zapalenia oczu mogą występować pod różną postacią. Wyszczególnić należy zapalenie rogówki, siatkówki, tęczówki, twardówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenia dróg łzowych i - bodaj nagminne - zapalenie spojówek.

Zacznijmy od spojówki

Spojówka to bardzo cienka, bogato unaczyniona, błona śluzowa, która pokrywa wewnętrzną powierzchnię powiek i przednią powierzchnię gałki ocznej. Pełni przede wszystkim rolę ochronną, niezwykle istotną w przypadku delikatnego narządu.

Zapalenie spojówek jest jedną z najczęstszych chorób okulistycznych, z jaką zgłaszamy się do specjalisty. Zaczyna się od zaczerwienionego i przekrwionego oka, a potem oko zaczyna swędzieć, piec, łzawić, kłuć. Czasami mamy wrażenie posiadania "ciała obcego" pod powieką. Leczenie zapalenia spojówek trwa najczęściej 10-14 dni, a widoczna poprawa jest już po 7 dniach leczenia.

Bakteryjne i wirusowe zapalenia spojówek mogą trwale uszkodzić oko. Dlatego nie należy bagatelizować nawet najbardziej banalnych objawów tego schorzenia. Ważne jest też to, aby przez cały czas występowania zapalenia, nosić okulary przeciwsłoneczne, i nie drażnić tym samym spojówek światłem.

Zapaleniom wywołanym przez bakterie (gronkowce, paciorkowce) towarzyszy obrzęk, wydzielina ropna, przekrwienie spojówek. Jeśli lekarz stwierdzi zapalenie spojówek wywołane przez bakterię, zaleci nam leczenie polegające na podawaniu do worka spojówkowego antybiotyków (roztworów) lub sulfonamidów, czyli środków odkażających, w postaci maści lub kropli.

Dodatkowo możemy wspomagać leczenie stosując krople, tzw. sztuczne łzy, czyli preparaty, które w swoim składzie zawierają wodę, oraz substancje o dużej lepkości. Ich zadaniem jest wiązanie wody i zatrzymywanie jej na powierzchni oka. Właściwości fizyczne tych leków sprawiają, że na powierzchni rogówki i spojówki tworzy się jednolita warstwa, która chroni przed wysychaniem i jednocześnie wyrównuje nierówności i ubytki nabłonka rogówki. Pamiętajmy jednak, żeby nie brać żadnych leków i preparatów na własną rękę. Zawsze konsultujmy z lekarzem nawet te leki, które możemy kupić bez recepty w aptece.

Kiedy wirus dopada spojówkę

Wirusowe zapalenie spojówek u dorosłych (tzw. nagminne zapalenie spojówek) wywołane jest najczęściej adenowirusem. Początkowo wirus atakuje jedno oko, ale już po kilku dniach pojawia się w drugim. Zapalenie spojówek wywołane wirusem objawia się silnym swędzeniem, odczuciem ciała obcego pod powieką, zaczerwienieniem oczu, łzawieniem.

W przypadku zapalenia wirusowego nie ma leczenia swoistego, co nie oznacza, że nie musimy udać się do lekarza. Leczenie polega na miejscowym podawaniu środków odkażających w celu uniknięcia nadkażenia bakteryjnego. Choroba ma przebieg kilkutygodniowy i jest wysoce zakaźna, zwłaszcza na początku. Istotną sprawą jest zachowanie bardzo ścisłych zasad higieny, czyli częstego mycia rąk, nieużywania wspólnego mydła, ręczników, pościeli, co pozwoli na zminimalizowanie szans na zarażenie domowników.

Wirusowe zapalenie spojówek bardzo często występuje u dzieci. Jeśli zaobserwujemy nawet najdrobniejsze zmiany w oku dziecka, niezwłocznie należy udać się do pediatry, a najlepiej do okulisty, który postawi odpowiednią diagnozę i poda stosowne leki. Chociaż to infekcja wirusowa, zapalenie często leczy się antybiotykami, by zapobiec nadkażeniom bakteryjnym i nawrotom. Istotne jest też dobranie bezpiecznych środków łagodzących przykre objawy.

Pamiętajmy, że w dużych skupiskach dzieci, takich jak przedszkole, czy szkoła, wirusowe zapalenie spojówek rozprzestrzenia się błyskawicznie, stąd konieczność "wyeliminowania" chorego dziecka. Po skończonej kuracji niezbędna jest wizyta kontrolna u okulisty.

Może to alergia?

Jeśli przekrwione oczy, ich swędzenie oraz łzawienie pojawiają się coraz częściej, nawet bez innych objawów (np. kataru), należy sprawdzić, czy przyczyną dolegliwości nie jest alergia. W przypadku dzieci warto skonsultować się z pediatrą, a dorosłych z internistą. Lekarz rodzinny powinien wstępnie ocenić czy objawy są spowodowane uczuleniem, czasem przepisać leki (głównie działające doraźnie) i skierować do alergologa, by ostatecznie rozwiać wątpliwości. Alergolog poza przeprowadzeniem wywiadu lekarskiego zapewne zleci badania. Dla potwierdzenia rozpoznania alergii stosuje się różne rodzaje badań. Jednym ze sposobów diagnostyki jest oznaczenie we krwi stężenia swoistych przeciwciał tzw. immunoglobulin klasy E (IgE).

Alergiczne zapalenie spojówek może być spowodowane bezpośrednim działaniem alergenu na błonę śluzową oka, lub towarzyszyć innym alergiom. Bywa objawem kataru siennego lub całorocznego, alergicznego, nieżytu nosa. Często zapalenia alergiczne występują w ostrej postaci i objawiają się silnym łzawieniem oczu. Oczy swędzą, pieką, a tym samym prowokują do ich tarcia. Tarcie oka, które daje krótkotrwałą ulgę, może być przyczyną dodatkowych zakażeń, np. bakteryjnych. Reakcją śluzówki oka na alergen jest błyskawiczny stan zapalny, który charakteryzuje się swędzeniem i bólem. Swędzenie oczu podczas alergicznego zapalenie spojówek, jest jednym z najbardziej uciążliwych objawów choroby. W wypadku alergicznego zapalenia spojówek, lekarz zaleci nam środki odczulające i antyhistaminowe.

Konsultacja alergologiczna nie wyklucza wizyty u okulisty, zwłaszcza w przypadku dzieci. To ten specjalista jest w stanie precyzyjnie obejrzeć i ocenić stan oczu, a przede wszystkim wykluczyć nieprawidłowości w głębszych strukturach oka. Za alergią przemawiają między innymi zmiany skóry powiek, cienie pod oczami o lekko fioletowym zabarwieniu, zaróżowione białka. Wyraźne objawy to jednak za mało, by dobrać optymalną terapię, a także rozstrzygnąć, czy alergia nie zagroziła poważnie narządowi wzroku.

Nie do końca wiadomo...

Za pieczeniem, łzawieniem i swędzeniem oczu niekoniecznie musi kryć się atak mikrobów czy alergia. Przyczyną tzw. prostego zapalenia spojówek mogą być czynniki różnej natury:

chemiczne - dym, pary, gazy o działaniu drażniącym;