Udar mózgu - jak rozpoznać i pomagać?

W krajach o wysokim standardzie ekonomicznym jedną z najczęstszych chorób neurologicznych jest udar mózgu - nagłe, trwałe (utrzymujące się ponad 24 godziny) uszkodzenie części mózgu, spowodowane miejscowymi zaburzeniami przepływu krwi, prowadzącymi do niedotlenienia tkanek.

Tylko około 20 proc. wszystkich udarów, to udar krwotoczny, potocznie zwany wylewem krwi do mózgu, a jego najczęstszą przyczyną jest nadciśnienie tętnicze krwi. Objawia się nagłym początkiem, z bólem głowy, narastaniem objawów ogniskowych, polegających na zaburzeniu funkcji mózgu, wymiotami i zaburzeniem świadomości. W niektórych przypadkach (około 5 proc. udarów) oprócz w/w objawów pojawia się gwałtowny, bardzo silny ból głowy oraz sztywność karku i objawy wegetatywne. Może nastąpić zgon. Objawy te świadczą o krwotoku podpajęczynówkowym.

Najwięcej, ponad 80 proc. wszystkich udarów, stanowi udar niedokrwienny (zawał mózgu), w którym mechanizm niedotlenienia mózgu polega na zaburzeniu drożności naczynia przez zakrzep miejscowy albo zator z miejsca odległego lub ogólny spadek przepływu krwi przez mózg.

Ostry udar mózgu spowodowany zakrzepem miejscowym występuje rano, po obudzeniu z objawami ogniskowymi narastającymi w czasie, natomiast udar spowodowany zatorem, który przemieścił się do naczynia mózgowego, występuje nagle w ciągu dnia, a największe nasilenie objawów ogniskowych uwidacznia się zaraz po wystąpieniu udaru.

W zależności od dynamiki występujących objawów wyróżniamy również:

- przejściowy atak niedokrwienny, zwany TIA, którego objawy utrzymują się krócej niż 24 godziny,

- udar z objawami odwracalnymi, zwany RIND, ustępujący w ciągu 21 dni,

- udar postępujący,

- udar dokonany.

Objawy udaru mózgu

Typowe obawy ogniskowe udaru mózgu to:

- osłabienie siły mięśniowej - niedowład,

- całkowity brak możliwości poruszania daną grupą mięśni - porażenie,

- osłabienie lub zniesienie czucia głębokiego (np. ułożenia, wibracji) albo powierzchniowego (np. temperatury, bólu, dotyku) - niedoczulica,

- zaburzenia mowy spowodowane uszkodzeniem półkuli dominującej mózgu - afazja czuciowa i ruchowa,

- zaburzenia artykulacji wypowiadanych słów - dyzartria,

- zaburzenia wykonywania ruchów precyzyjnych - apraksja,

- zaburzenia zdolności pisania - agrafia,

- zaburzenia zdolności czytania - aleksja,

- zaburzenia zdolności liczenia - akalkulia,

- zaburzenia zdolności zapamiętywania - amnezja.