Mózg kobiecy i męski - dwa różne światy

Do siódmego tygodnia życia płodowego mózgi wszystkich z nas są żeńskie. Naukowcy trafili także na trop orientacji seksualnej zapisanej w tym niezwykłym narządzie. Mózgi kobiet i mężczyzn znacznie różnią się od siebie - to już wiemy. Na czym w rzeczywistości polega ich inność? Sprawdź, czego jeszcze nie wiesz.

O różnicach w budowie mózgu mężczyzny i kobiety podczas Nocy Biologów na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim mówiła dr Krystyna Bogus-Nowakowska z Wydziału Biologii.

"Z całą pewnością możemy mówić o mózgu męskim i mózgu kobiecym, ze względu na różnice w ich budowie" - powiedziała dr Krystyna Bogus-Nowakowska.

Na początku wszyscy mamy kobiece mózgi

Do 6-7 tygodnia życia płodowego mózgi wszystkich ludzi są żeńskie. Kluczową rolę w kształtowaniu się różnic w budowie tego narządu u kobiety i mężczyzny uczeni przypisują poziomowi hormonów działających na nasz mózg w okresie prenatalnym.

Hormonem, który oddziałuje na niezwykle wrażliwą tkankę mózgową i zmienia pierwotnie żeński mózg w mózg męski, jest testosteron. Właśnie on "nakazuje" żeńskiemu mózgowi, aby wszedł na ścieżkę zmian, w kierunku wytworzenia mózgu męskiego. Ten proces nazywamy maskulinizacją mózgu.

Jak wyjaśniła dr Bogus-Nowakowska, właśnie w pierwszych tygodniach życia płodowego uaktywnia się gen SRY, który determinuje rozwój jąder płodu. One z kolei zaczynają produkować testosteron.

(Nie)zgodności na linii mózg - płeć biologiczna

Nie zawsze jednak mózg dziecka kształtuje się zgodnie z płcią genetyczną. "Jeżeli z różnych względów jądra nie będą produkowały testosteronu, mózg nie będzie miał sygnału, że należy wejść na ścieżkę zmian" - tłumaczyła specjalistka. Naukowcy znają też zjawisko "niewrażliwości na androgeny". Wprawdzie testosteron jest we krwi, ale w mózgu nie wykształcają się receptory wrażliwe na testosteron. "Wtedy może zdarzyć się, że chłopiec będzie miał mózg wykształcony tak, jak dziewczynka" - podkreśliła.

Wpływ testosteronu na rozwój mózgu naukowcy badali na szczurach, bo mózgi tych zwierząt w momencie narodzin mają poziom mózgu 6-7 tygodniowego płodu człowieka. "Jeżeli tuż po urodzeniu szczur pozbawiony zostanie jąder i nie będzie mógł produkować testosteronu, to jego mózg rozwinie się według schematu samiczego. Taki samiec w okresie dorosłym będzie np. mniej agresywny. Z kolei, jeżeli nowonarodzonej samicy szczura będziemy podawać testosteron, to będzie zachowywała się jak samiec" - opisała dr Bogus-Nowakowska.

Mózg kobiety - mózg mężczyzny- mózg homoseksualisty

Na czym więc polegają różnice w budowie mózgu kobiety i mężczyzny? "Mózg męski jest o około 9 proc. większy od mózgu kobiecego, ale liczba neuronów, czyli tworzących mózg komórek nerwowych, jest porównywalna. U kobiet neurony są po prostu gęściej upakowane niż u mężczyzn" - zaznaczyła uczona.

Poza tym pewne obszary tego narządu są inaczej wykształcone u obu płci. Jedną z nich jest podwzgórze, które odgrywa nadrzędną rolę w kontekście regulacji hormonalnej, dlatego można nazwać je "dyrygentem hormonalnej symfonii". Kontroluje też funkcje związane z reprodukcją i orientacją płciową.

Badając mózg szczurów naukowcy odkryli, że grupa neuronów położona w podwzgórzu jest inaczej wykształcona u obu płci. To miejsce nazwano jądrem płciowo-dymorficznym, które jest kilka razy większe u samca niż u samicy. "W ślad za tym odkryciem dokonanym w latach 70. ubiegłego stulecia ruszyła lawina badań dotyczących płciowego zróżnicowania mózgu" - wyjaśniła prelegentka.

W części podwzgórza zwanej polem przedwzrokowym uczeni wyróżnili aż cztery jądra, które nazwano jądrami śródmiąższowymi i ponumerowano od 1 do 4. Okazało się, że jądro 3 jest dużo większe u mężczyzn. "Okazało się również, że u mężczyzn heteroseksualnych jest ono istotnie większe niż u mężczyzn homoseksualnych. U nich ma rozmiary zbliżone do tego występującego w mózgu kobiet" - opisała dr Bogus-Nowakowska.

Jak wyjaśniła, sam autor określił te badania jako dyskusyjne. Były one pierwszą wzmianką o tym, że orientacja płciowa może być uwarunkowana biologicznie, a mężczyźni homoseksualni mogą mieć pewne ośrodki w mózgu zbudowane według schematu kobiecego.

Różnice w budowie anatomicznej mózgu obu płci mają różnorodne konsekwencje, ale - jak podkreśliła uczona - nie ma związku między tą odmiennością a inteligencją. "Testy na inteligencję wykazały, że pewne zadania lepiej wykonują mężczyźni, a inne kobiety. Po prostu męski i kobiecy mózg różnymi drogami dochodzą do osiągnięcia tego samego poziomu intelektualnego" - powiedziała prelegentka.

Emocjonalne i nieczuli

W jakich obszarach te różnice mają znaczenie? "Dla kobiet więcej znaczy to co widzą, słyszą, odczuwają. Częściej niż panowie płaczą, a jest to spowodowane tym, że do mózgu kobiet dociera większa liczba sygnałów o zabarwieniu emocjonalnym, na które reagują mocniej niż mężczyźni" - wyjaśniła dr Bogus-Nowakowska.

Mężczyźni rzadziej też rozmawiają o uczuciach. Jak tłumaczyła uczona u mężczyzn emocje i uczucia są zlokalizowane w prawej półkuli mózgu, a umiejętność ich wyrażania w lewej. Z kolei ilość włókien nerwowych łączących obie półkule jest mniejsza u panów niż u pań. Transfer informacji odbywa się u nich przez mniejszą wiązkę włókien. Być może dlatego mężczyźni mniej chętnie mówią o uczuciach niż panie.

Kobiety do emocjonalnej bliskości dążą właśnie poprzez rozmowę i zwierzenia, natomiast mężczyźni poprzez działanie. "Pewna anegdota głosi, że jedna pani poprosiła swojego męża, aby okazywał jej więcej uczuć, a on umył jej samochód. W takiej sytuacji mąż ma poczucie, że spełnił oczekiwania żony, a ona wciąż na te uczucia czeka" - mówiła specjalistka.

Zmysły kontra logika

Kobiety wyróżniają się bogatszym słownictwem, lepszą pamięcią wzrokową i lepiej "wyczuwają" problemy. Mężczyźni mają lepszą koordynację na linii ręka-oko, lepsze wyczucie perspektywy i myślenie abstrakcyjne.

"Mózg kobiety jest przystosowany do otrzymywania większego zasobu informacji zmysłowych i dostrzegania związków między nimi. Panie są sprytniejsze i bardziej dokładne, zapamiętują też większą liczbę przypadkowych informacji. Z kolei mężczyźni to większa pewność siebie, większa agresja, zapamiętywanie informacji, które tworzą spójną całość albo mają istotne znaczenie" - mówiła dr Bogus-Nowakowska.

Jak zaznaczyła zrozumienie tego, że słabe strony mojej płci są silnymi stronami płci przeciwnej, jest najlepszą drogą do zrozumienia się i stworzenia dobrego układu partnerskiego.

"Wiedza na temat odmienności jest ważna też z tego powodu, że bardzo często różnice w budowie mózgu mają związek z chorobami i schorzeniami. Anoreksja, bulimia czy zaburzenia lękowe są głównie domeną kobiet, natomiast autyzm, jąkanie się, schizofrenia czy dysleksja dotyczą głównie mężczyzn" - wyjaśniła uczona. Przed specjalistami jeszcze długa droga w zgłębianiu zawiłości naszego umysłu. Trzymamy kciuki!

Zobacz także:

Nakarm swój mózg!

Jak dożyć setki?

Eliksiry młodości