Wątroba, a może jednak pęcherzyk żółciowy? Co naprawdę cię boli?

Eliza Dolecka
20.03.2016 10:31
A A A
Bywa, że powiększony pęcherzyk jest wyraźnie wyczuwalny przez powłoki brzuszne

Bywa, że powiększony pęcherzyk jest wyraźnie wyczuwalny przez powłoki brzuszne (Shutterstock)

Charakterystyczny ból po prawej stronie, pod żebrem, zwłaszcza po obfitym posiłku, chętnie przypisujemy problemom z wątrobą. Tymczasem niejednokrotnie to pęcherzyk żółciowy, powszechnie zwany woreczkiem, przypomina w ten sposób o sobie.
Pęcherzyk żółciowy wyglądem nieco przypomina gruszkę, czy niewielki (najczęściej ok. 10 cm) worek. Stąd zapewne jego potoczna, niepoprawna nazwa: woreczek żółciowy. Chociaż w porównaniu z wątrobą, bliską sąsiadką, osiągającą wagę do 1,5 kg, wydaje się niepozorny (patrz zdjęcie), to właśnie on częściej bywa sprawcą nieprzyjemnych dolegliwości.



Poważnym problemom z wątrobą niejednokrotnie nie towarzyszą żadne wyraźne objawy, a jeśli już są jakieś sygnały, to niekoniecznie od razu kojarzone z tym narządem: np. przewlekłe zmęczenie, osłabienie, świąd skóry, etc. Czytaj więcej o wątrobie . Charakterystyczny ból po zjedzeniu czegoś tłustego czy ostrego, a nawet powszechne "powiększenie" brzucha, miejscowa zwiększona wrażliwość na ucisk, uznawane za "ból wątroby", to zazwyczaj skutek buntu pęcherzyka żółciowego. Zdarza się, że nawet przez skórę brzucha widoczny jest zarys dna pęcherzyka.

Dołącz do serwisu Zdrowie na Facebooku!

Po co nam pęcherzyk żółciowy?

"Woreczek" nie tylko jest położony blisko wątroby (stąd łatwo o pomyłkę przy dolegliwościach), ale przede wszystkim ściśle z nią współpracuje. Żółć, którą wytwarza wątroba, jest składowana właśnie w pęcherzyku. Oczywiście, nie w całości. Podczas "normalnego" procesu trawienia wątroba przekazuje żółć do dwunastnicy, gdzie z pomocą kwasów żółciowych (podstawowego składnika żółci), tłuszcze rozkładane są do postaci drobnych kuleczek, możliwych do strawienia przez enzymy. Żółć pomaga także przy wchłanianiu witamin i wydalaniu toksyn czy cholesterolu.

Skąd żółć bierze się w "woreczku"?

W czasie, gdy układ pokarmowy nie trawi jedzenia, żółć z wątroby trafia do pęcherzyka żółciowego. Jest nie tylko magazynowana (zwykle pęcherzyk może pomieścić 40-70 ml żółci), ale i zagęszczana. Żółć wątrobowa jest jasno żółta, rzadka. W pęcherzyku przybiera kolor ciemniejszy, brunatny. Gęstnieje, staje się kleista. To skutek działania ścian pęcherzyka: to one odsączają wodę (stanowi ona ponad 90% żółci z wątroby), pozostawiając w żółci to, co najważniejsze.

Kiedy w dwunastnicy jest za dużo tłuszczu (skutek naszej diety) i przyswojenie go jest utrudnione, śluzówka wydziela cholecystokininy (hormony działające w obrębie układu pokarmowego i nerwowego, odpowiedzialne za stymulację wydzielania żółci i soku trzustkowego). Gdy dotrą z krwią do pęcherzyka żółciowego, następuje jego skurcz i wyrzut zawartości. Swoisty koncentrat żółci lepiej poradzi sobie z lipidami. Pod warunkiem, że pęcherzyk działa prawidłowo.

Na co choruje pęcherzyk?

Najczęstszy problem z pęcherzykiem to kamica. Złogi (kamienie) powstają w wyniku wytrącania się z żółci kryształków cholesterolu i soli żółciowych. Kamienie powstają nie tylko w pęcherzyku, ale i drogach żółciowych (system kanałów i kanalików, schodzących się w przewód żółciowy, odprowadzający z wątroby do dwunastnicy, połączony dodatkowym przewodem z pęcherzykiem żółciowym).

W zależności od składu i wieku kamienie przyjmują różne kształty, barwę, wielkość (od drobiny piasku po kamyki ponad dwucentymetrowe).

Kamienie mogą doprowadzić do:

- przewlekłego zapalenia pęcherzyka (drażnione mechanicznie ścianki zostają uszkodzone, dochodzi do nadkażeń bakteryjnych i stanu zapalnego),

- ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego (kamienie powodują zastój żółci, która ulega zakażeniu bakteryjnemu),

- wodniaka pęcherzyka (powikłanie ostrego zapalenia),

- ropniaka pęcherzyka (ostatnia faza ostrego zapalenia lub powikłanie wodniaka,

- przedziurawienia ściany pęcherzyka i zapalenia otrzewnej.

Wszystkie te stany wymagają, poza zapaleniem przewlekłym, wymagają pilnej interwencji chirurga.

Pęcherzyk żółciowy, na szczęście bardzo rzadko, atakuje rak. Ze względu na późne rozpoznanie rokowania dla tego nowotworu nie są dobre.

Można żyć bez pęcherzyka?

Jeśli pęcherzyk żółciowy jest już bardzo chory, trzeba go w całości wyrzucić podczas zabiegu cholecystektomii, dziś najczęściej wykonywanego metodą laparoskopową (więcej na ten temat). Z przyczyn medycznych nie zostawia się nawet fragmentu narządu, gdyż pęcherzyk skłonny do tworzenia złogów "zbuduje je" i w zostawionej części.

Bez pęcherzyka można żyć. Funkcje usuniętego narządu przejmuje przewód żółciowy (po zabiegu pęcznieje, tworząc zbiornik na żółć). Nie jest jednak tak sprawny, jak zdrowy pęcherzyk, dlatego konieczna jest zmiana trybu życia, by ułatwić mu pracę. Istotne jest przede wszystkim regularne spożywanie pięciu niewielkich posiłków dziennie, ograniczenie tłuszczu do minimum (energię trzeba czerpać w większym stopniu z węglowodanów), a także ograniczenie potraw o wyraźnym smaku, napojów gazowanych, mocnej kawy, etc. Szczegółowe zalecenia dietetyczne powinien przekazać prowadzący lekarz gastrolog

Pęcherzyk żółciowy: jak to boli?

Nim jednak dojdzie do finałowego cięcia, warto wiedzieć, jak pęcherzyk żółciowy boli. Tu, niestety, zaczynają się schody. Niewiele ponad 10% osób z kamieniami pęcherzyka odczuwa dolegliwości bólowe. Mnóstwo chorych latami nie zdaje sobie sprawy z problemu, póki nie dojdzie do jego zaostrzenia, bądź choroba nie zostanie odkryta podczas rutynowego usg jamy brzusznej.

Ból pęcherzyka, który zmusza pacjentów do konsultacji lekarskiej, to przede wszystkim kolka.

Kolka pojawia się w wyniku zastoju żółci, najczęściej w 2-4 godziny po spożyciu ciężkostrawnej potrawy. Do ataków dochodzi też w wyniku dużego stresu, bywa, że ból wyrywa ze snu.

Brzuch boli pod prawym żebrem, niejednokrotnie promieniuje do pleców, do prawej łopatki. Bywa, że "epicentrum" dolegliwości jest pod mostkiem i bardziej przypomina ostry ból żołądka. Bólowi towarzyszy silne uczucie wzdęcia, mogą pojawić się wymioty z domieszką żółci.

Taki ból można spróbować pokonać samodzielnie (pomagają leki rozkurczowe, przeciwbólowe). Gdy jednak nie ustępuje, skontaktuj się z lekarzem. Jeśli ci kolka sama przejdzie, zaplanuj konsultację lekarską w najbliższym czasie. Gdyby atak się powtórzył, już nie zwlekaj: to ryzykowne dla życia. Jeśli żółć wyleje się do otrzewnej (cienkiej błony surowiczej, osłaniającej narządy jamy brzusznej), lekarze mogą mieć problem z udzieleniem ci skutecznej pomocy.

Częste wzdęcia, kłucia, nudności, niejasne objawy, uznawane za bunt wątroby, też lepiej wyjaśnić z gastrologiem. Czasem potrzebna jest szczegółowa diagnostyka, by odkryć przyczynę. Kiedy indziej posłuchanie dobrej rady, dotyczącej choćby żywienia, rozwiązuje problem. Nawet jeśli wydaje ci się, że doskonale wiesz, co, kiedy i jak jeść, pamiętaj, że diabeł tkwi w szczegółach i być może za twoimi kłopotami kryje się jakiś dyskretny, a zarazem kluczowy, błąd.

Więcej na ten temat: Powiedz, gdzie cię boli brzuch, podpowiemy, dlaczego

Kto najczęściej choruje na pęcherzyk żółciowy?

Tak do końca nie wiadomo, dlaczego jednym kamienie się tworzą, innym nie. Możliwe, że pierwotną przyczyną jest upośledzenie kurczliwości pęcherzyka i ten na czas nie "wyrzuca" żółci, a ona, zalegając, rozkłada się w niewłaściwy sposób. Jest teoria, że kamienie są wtórne do zakażeń bakteryjnych i pasożytniczych (we wnętrzu kamienia prawie zawsze znajdowane jest ognisko bakterii). Pewne znaczenie ma skłonność genetyczna.

Ostatecznej zgody nie ma, ale na pewno wiadomo, kto najczęściej choruje. Kamica pęcherzyka żółciowego to głównie problem kobiet: otyłych czterdziestolatek. Zazwyczaj mają one zaburzenia metaboliczne, hormonalne. I fatalnie się odżywiają.

Wiadomo, co pęcherzyk lubi: zdrową dietę, lekkostrawną, korzystną i dla innych narządów. Warzywa, owoce, chude mięso, dobre tłuszcze . Kiedy jednak, od czasu do czasu, pęcherzyk dokucza, albo należysz do grupy zwiększonego ryzyka kamicy, musisz się o dietę bardziej postarać (poznaj szczegółowe zalecenia).

Nie zaszkodzi też przy okazji zrobić usg jamy brzusznej i dowiedzieć się o ewentualnych kamieniach, nim pojawią się kolki i powikłania.



Zobacz także
Komentarze (10)
Zaloguj się
  • czy-de

    Oceniono 47 razy 13

    A dlaczego powstają kamienie żółciowe? Bo się je za mało tłuszczu i żółć nie spływa na bieżąco z woreczka. A że tłuszcz zwierzęcy jest zdrowy i potrzebny to rozwiązanie nasuwa się samo - jeść go więcej to problemów z pęcherzykiem nie będzie.

  • boo-boo

    Oceniono 25 razy 11

    Mój gastrolog -jeden z najlepszych na świecie- po operacji dał mi jedno zalecenie- jeść normalnie jak zawsze.

  • ml2403

    Oceniono 10 razy 4

    Tak w ogóle to wątroba nie boli, bo nie jest unerwiona. Bolesność może pochodzić jedynie z unerwionej torebki wątroby przy jej rozciąganiu z różnych powodów.

  • felicjan.dulski

    Oceniono 11 razy 3

    Co do kamieni to: 80% przypadków kamicy żółciowej dotyczy kobiet. 80% kamicy nerkowej dotyczy mężczyzn. Mężczyźni tłuszczów jedzą nawet więcej niż kobiety, ale zapijają ALKOHOLEM, który tłuszcze rozpuszcza. Kobiety tego na ogół nie czynią, no i kamica żółciowa jak znalazł. A rebour jest przy kamicy nerkowej. Znajdź tu człowieku złoty środek.

  • alison000

    Oceniono 4 razy 2

    prosta sprawa – jeżeli nie chcesz, żeby dolegał ci pęcherzyk żółciowy to zmień dietę! Ludzie zastanawiają się skąd te choroby, skąd ból brzucha, kiedy sami są sobie winni. Jak ktoś żywi się fast foodami, to niech się potem nie dziwi, że nawala mu woreczek żółciowy. Niestety,a le to, co w siebie wrzucamy często stanowi dla nas truciznę.

  • popolupo777

    0

    Mnie niestety boli brzuch po tłustym i ostrym. Dlatego obwiam się, że może psuje się mój woreczek żółciowy. Staram się zdrowo jeść, ale oczywiście nie zawsze mi się udaje, często sięgam po tłuste rzeczy. Początkowo wydawało mi się, że to wątroba, ale po przeczytaniu artykułu zaczynam sądzić, że to może pęcherzyk żółciowy.

  • elakaucz

    0

    czyli woreczek żółciowy i pęcherzyk żółciowy to to samo? mój brat choruje na woreczek, a teraz mówi że na pęcherzyk i bałam się, że to dwie różne choroby,albo jedna, która się rozprzestrzenia. ufff. trzeba było w szkole uważać na biologii to bym miała mniej stresu:))) to już nie pierwszy raz się stresuję z niewiedzy!

  • essita

    Oceniono 6 razy 0

    Przed ciążą pusty worek (potwierdzone badaniem USG), w trakcie ciąży masakryczne kolki (przy tym migrena to przyjemność), miesiąc po porodzie kolka 12 godzinna i żółtaczka mechaniczna, potem ERCP, operacja na cito, bo zero światła i co? Worek pełen błota, nawet nie kamieni, największe miały 4mm. O, dziś mijają 4 lata od operacji. Zyję bez worka i jest ok. Jem normalnie - nigdy nie jadłam tłusto.
    Wniosek? Estrogeny mi go wykończyły.

  • Oceniono 9 razy -1

    Tutaj są wypunktowane wszystkei najpopularniejsze choroby objawiające się bólem w okolicach wątroby: CHOROBY WĄTROBY

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX