Żołądek: kapryśna sakiewka pełna kwasu

Eliza Dolecka
17.10.2013 , aktualizacja: 13.03.2015 14:39
A A A Drukuj
Ilustracja obrazująca kształt i położenie żołądka ma jedynie charakter orientacyjny, bowiem żołądek zmiennym jest

Ilustracja obrazująca kształt i położenie żołądka ma jedynie charakter orientacyjny, bowiem żołądek zmiennym jest (Shutterstock)

Może zmieniać kształt, położenie i pojemność. Wysyła mylące sygnały, gdy choruje. Nie lubi wielu potraw i używek. Żołądek wymaga troski przez całe życie, sprowadza na nas kłopoty, a wcale nie jest tak ważny, jak się powszechnie sądzi.
Bez żołądka można żyć. Owszem, nie jest to sytuacja komfortowa (trzeba między innymi zrezygnować z alkoholu, kawy, dbać o odpowiednią ilość białka w diecie i ograniczyć niektóre tłuszcze oraz cukry), ale możliwa.



Świadczy o tym bezspornie niezła kondycja wielu osób, które nawet przed kilkudziesięcioma laty przeszły zabieg całkowitego usunięcia tego narządu. Są na diecie, pod osłoną leków, ale bez przeszczepu, gdyż w przypadku utraty żołądka nie jest on konieczny.

Dla porównania przy nieodwracalnych, ciężkich zmianach, w takich narządach jak serce, ale i wątroba czy nerki, to niemożliwe.

Wprawdzie gdy nie pracują nerki, możliwe jest dializowanie i odłożenie przeszczepu na dłuższy czas, ale w końcu i to nie wystarcza, a konsekwencje dla zdrowia, gdy brak naturalnego filtra, są nieporównywalnie większe, niż właśnie utrata żołądka.

Szczęśliwie, dzisiaj pełna resekcja żołądka to już prawdziwa rzadkość. Wiele problemów rozwiązała farmakologia i odkrycia naukowe, pozwalające we właściwy sposób leczyć choroby, które kiedyś doprowadzały do całkowitego zniszczenia tego narządu. Niezwykle istotne okazało się ustalenie roli bakterii Helicobacter pylorii w powstawaniu wrzodów żołądka i zmian nowotworowych ( więcej na ten temat ). Resekcja jest jednak możliwa i nie oznacza ciężkiego kalectwa, jeśli nie dojdzie do powikłań lub zaostrzenia schorzeń współistniejących.

To nieprawda, jak się czasem sądzi, że bez żołądka nie ma mowy o trawieniu pokarmów. Pod tym względem zdecydowanie groźniejsze są choćby choroby jelit, które realnie umożliwiają trawienie i wchłanianie składników odżywczych. W przypadku silnego i trwałego upośledzenia ich funkcji możliwe jest jedynie przeżycie chorego dzięki żywieniu pozajelitowym, czyli systematycznym przyjmowaniu kroplówek ( więcej na ten temat ).

Dołącz do Zdrowia na Facebooku!

Od ust do jelit

W żołądku trawione są białka, ale tylko wstępnie, w bardzo niewielkim stopniu tłuszcze (realnie to przygotowywanie do procesu trawienia), a cukry wcale (te są częściowo przerabiane w jamie ustnej, za pomocą śliny). Podstawowe zadania żołądka to dalsze rozdrobnienie pokarmu (także w znacznej mierze jest już przeprowadzone w jamie ustnej), wyjaławianie go z wszelkich mikrobów (z pomocą kwasu solnego), wspomniane trawienie i transport pokarmu do dalszej, intensywnej obróbki w dwunastnicy i jelitach.

Układ pokarmowy to bardzo złożony system, który sprawnie pracuje wtedy, gdy wszystko gra w wielu narządach: wątrobie, niedocenianej trzustce , jelitach, dwunastnicy, przewodzie pokarmowym i oczywiście żołądku, ale jego powszechnie uznana rola lidera to jednak przesada. Mówimy często o "dolegliwościach żołądkowych". Gdy coś nas w brzuchu boli, niemal zawsze twierdzimy, że to problem "żołądkowy". Fakt, kapryśny żołądek chętnie się odzywa i buntuje z powodu niewłaściwej diety czy zatrucia. Pokarm cofa się z niego po spożyciu nadmiaru alkoholu czy nawet przy banalnych infekcjach. Jest bowiem wrażliwy i pełni rolę strażnika przed toksynami. Nie jest wszakże samodzielnym graczem. A ból brzucha może mieć dziesiątki przyczyn ( więcej na ten temat ).

Jak to właściwie działa?

Żołądek wypełnia funkcje chemiczne i mechaniczne. Po przyjęciu pokarmu z przełyku to czynność skurczowa żołądka umożliwia właściwe wymieszanie (ruchy perystaltyczne obracają go niczym wirówka), rozdrobnienie, a wreszcie przesuwanie niewielkich porcji treści pokarmowej do jelita cienkiego. Pokarm w żołądku zostaje rozbity na miazgę pokarmową i przesycony sokiem żołądkowym.

Skąd bierze się odpowiednia ilość soku? Gdy jemy, do mózgu trafia przekaz o konieczności zwiększenia produkcji. Na jego polecenie do pracy biorą się gruczoły znajdujące się w błonie śluzowej, wyściełającej żołądek. Wytwarzają one pepsynogen, nieczynny enzym trawienny, i kwas solny. Pod wpływem kwasu pepsynogen zmienia się w pepsynę i mamy już główne składniki soku żołądkowego.

Kwas solny, poza aktywacją pepsyny, odpowiedzialnej za częściowe trawienie białek, zapewnia żołądkowi kwaśny odczyn i zwalcza drobnoustroje. Kolejny składnik soku żołądkowego enzym Podpuszczka (podobnie jak pepsynogen reagująca na kwas solny) też trawi białka, ale tylko mleka, a enzym lipaza rozpoczyna trawienie tłuszczów.

Niezwykle ważną, ochronną rolę pełni śluz pokrywający ściany żołądka. Ma tylko ok. milimetra grubości, a chroni żołądek przed samostrawieniem, przed kwasem solnym, niekorzystnymi czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, termicznymi, a także biologicznymi (również jak kwas solny, chociaż na zupełnie innych zasadach, jest bakteriobójczy).

Gdy czasem ta bariera zawodzi, kwas solny niszczy śluzówkę, a nawet przebija całą ścianę żołądka, tworząc wrzód żołądka ( więcej na temat wrzodów żołądka ).Od góry żołądek jest połączony z przełykiem tzw. wpustem. Jest on silnie umięśniony i jeśli sprawnie działa, nie pozwala treści pokarmowej cofać się do przełyku.

Analogiczne połączenie, ale od dołu, czyli żołądka z dwunastnicą, to odźwiernik. On także ma gwarantować przemieszczanie się pokarmu tylko w jednym kierunku.

Zewnętrzna część ścian żołądka zbudowana jest z błony surowiczej, następna warstwa to mięśniówka. Wewnętrznie żołądek pokrywa błona śluzowa, która chroni ten narząd przed niebezpiecznym działaniem soków trawiennych.

Zobacz także
Komentarze (23)
Zaloguj się
  • renatta1

    Oceniono 18 razy 18

    Właśnie lada dzień czeka mnie usunięcie połowy żołądka (nowotwór). Boje się jak cholera

  • Gość: Anna

    Oceniono 13 razy 13

    "Diagnostyka coraz doskonalsza"... Chce mi sie plakac, moj ukochany kuzyn (52 lata) zmarl pare dni temu na raka zoladka. Dwa lata temu mial straszne bole i krwawienie w kale, zrobil gastro i kolonoskopie w szpitalu na Saszerow i nic nie wykazalo!!! W styczniu tego roku na wizycie prywatnej (niby kontronej) u gastrologa, lekarz przepisal mu tylko jakies lekarstwa. W lutym moj kuzyn mial silny atak, poddal sie gastroskopii prywatnie i okazalo sie, ze ma raka zlosliwego...Wycieli mu zoladek i sledzione, dostal 10 chemii, dotarl tylko do piatej...

  • Gość: leokutrowa24@wp.pl

    Oceniono 38 razy 12

    mądry tekst, fajny test brawo. więcej takich.

  • Gość: www pl komentarz

    Oceniono 3 razy 3

    Wrzody żołądka można dostać jak się mu nie dostarcza tego co się lubi może z wyjątkiem dużej ilości alkoholu ,ale to moje zdanie. Nerwice z powodu natręctw mają wpływ na tę chorobę. Natręctwa dzielą się na ciche i głośne,myślę że te ciche są równie szkodliwe jak te drugie. Egoizm zespołowy oraz upór bez porozumienia stron jak i wycofanie osobistych racji robi z człowieka kalekę.

  • Gość: aprox99

    Oceniono 3 razy 1

    po nagłówku myślałem że chodzi o mózg

  • mrcholand

    Oceniono 21 razy 1

    Fajny artykuł, dzięki :)

    Więcej o medycynie:
    newtimes.pl/category/medycyna/

  • Gość: arik

    Oceniono 14 razy 0

    Czytajcie, może w końcu do lekarza pierwszego kontaktu przestaną przychodzić zagubieni, którzy nie mają pojęcia dlaczego np. ciągle mają zgagę. A przyczyny mogą być bardzo proste: http://gastryczne.pl/zgaga/przyczyny-zgagi/

  • Gość: jjlklklkm

    Oceniono 3 razy -3

    kjnkjnkjjn

  • Gość: 2pyralginy

    Oceniono 37 razy -5

    Dobrnęłam do tego zdania: "Układ pokarmowy (...) sprawnie pracuje wtedy, gdy wszystko gra w wielu narządach: (...) przewodzie pokarmowym i oczywiście żołądku, ale jego powszechnie uznana rola lidera to jednak przesada." Dalszego czytania takich głupot odmawiam.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX