Witamina A - przyjaciółka oczu, skóry i urody

15.07.2017 09:00
Witamina A kryje się pod postacią retinolu albo karotenoidów, które organizm musi w nią dopiero przekształcić

Witamina A kryje się pod postacią retinolu albo karotenoidów, które organizm musi w nią dopiero przekształcić (Shutterstock)

Witamina A latem może ochronić skórę przed poparzeniami i przebarwieniami. Niczym dobra kosmetyczka pielęgnuje urodę - chroni przed przetłuszczaniem i starzeniem się skóry. A to tylko namiastka jej zasług. Gdzie szukać witaminy A, w jakiej formie i ilościach ją sobie serwować, by maksymalnie skorzystać z jej dobrodziejstw?
Witamina A to skuteczna broń w walce z kurzą ślepotą. Witamina ta odpowiada za prawidłowość widzenia, zwłaszcza po zmroku, ponieważ wpływa na adaptację wzroku w ciemności. Jej niedobory mogą wywoływać zgrubienie rogówki, czyli zewnętrznej warstwy gałki ocznej. Działa nie tylko na wzrok, ale również na inne zmysły. Pozwala w pełni cieszyć się wrażeniami smakowymi i zapachowymi. Witamina A ma dwa oblicza. Jakie?

Retinol - kwintesencja witaminy A

Retinol to witamina A w najczystszej, najbardziej aktywnej, gotowej do przyswojenia postaci. Jest znany ze swoich urodowych zasług. Spowalnia procesy starzenia się skóry, wpływa na regenerację kolagenu i elastyny, białek tkanki łącznej odpowiedzialnych za jej sprężystość i gładkość. Jest to ważne o tyle, że wraz z wiekiem nasze zasoby tych białek uszczuplają się, zaburzona zostaje struktura biochemiczna. Skóra po naciągnięciu coraz wolniej wraca do swych pierwotnych kształtów, coraz bardziej widoczne stają się bruzdy i nierówności.

Retinol poza swojego rodzaju odmłodzeniem powoduje zwiększenie sieci naczynek krwionośnych, dzięki czemu do skóry wraz z krwią dociera więcej tlenu i substancji odżywczych. Wszystkie drogocenne składniki, którymi karmimy skórę, mogą de facto do niej dotrzeć zamiast utknąć gdzieś po drodze.



Retinol stosowany jest w kuracjach osób o cerze tłustej i trądzikowej. Zaobserwowano, że jest dobrą i stosunkowo szybko działającą bronią przeciwko rozszerzonym porom, łojtokowi i nadmiernemu błyszczeniu. Efekt pozbycia się problematycznego przetłuszczania jest widoczny w zdecydowanie szybciej niż efekt odmłodzenia.

Retinol dba także o to, czego nie widać na zewnątrz. Czyli z jednej strony o błony śluzowe m. in. przewodu pokarmowego, płuc, jamy ustnej czy nosa. Z drugiej - o kości i uzębienie - szczególnie u osób młodych, u których dopiero się one kształtują. W pewnej mierze zapobiega infekcjom.

Gdzie szukać retinolu? Postaw na odzwierzęce menu

Retinolu nie musisz szukać w laboratoriach, równie dobrze możesz namierzyć go we własnej... lodówce. Gotowy do przyswojenia retinol kryje się w produktach pochodzenia zwierzęcego, nie uświadczysz go natomiast w potrawach wege. Co wziąć na kulinarny celownik?

Bardzo dobrym źródłem witaminy A jest tran, ale równie dobrze możesz sięgnąć po wątróbkę drobiową, wołową czy wieprzową (drobiowa zdecydowanie wiedzie w tym zestawieniu prym). Za nic nie przełkniesz wątróbki? Retinol znajdziesz w żółtkach jaj, maśle czy tłustej śmietanie. W ogóle unikasz produktów odzwierzęcych? Nic straconego.

Karoteny - barwne prekursory witaminy A

Beta-karoten to jeden z barwników zwanych karetenoidami, którym owoce i warzywa zawdzięczają pomarańczowy, żółty czy czerwony kolor. Beta karoten jest prekursorem witaminy A. Oznacza to, że organizm potrafi go przemienić w czystą formę retinolu. Jest on jednak o tyle bezpieczny, że przetworzy go dokładnie tyle, ile potrzebuje, nie prowadząc do przedawkowania. Beta karoten jest znany z nadawania promiennego, opalonego zabarwienia skórze. Przyjmowanie go w dużych ilościach może spowodować jednak nadmiernie marchewkowy look.

Beta karoten, niezależnie od tego, czy organizm zdoła go przetworzyć w retinol czy nie, jest doskonałym przeciwutleniaczem. Chroni skórę przed niszczącym działaniem wolnych rodników, cichych sprzymierzeńców starzenia. Wolne rodniki są w pewnym sensie wybrakowane, dlatego kradną naszym zdrowym tkankom elektrony. Tym samym upośledzają ich funkcjonowanie.

W pewnym stopniu chroni nas przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. Krem z filtrem nie będzie miał ci pewnie za złe, jeśli wspomożesz go, zasilając się drogocennym barwnikiem od środka.

Czytaj więcej o ochronnej roli beta-karotenu i bezpiecznym opalaniu

Wzbogać dietę w beta karoten - uczta z warzywniaka

Ten wege retinol kryje się w produktach pochodzenia roślinnego. A dokładniej w owocach i warzywach o żółtej, pomarańczowej i czerwonej barwie. Na straganie kieruj się więc ściągą wyznaczaną przez kolory. Pomarańczowo-żółci wysłannicy beta karotenu to m. in. marchewki, morele, dynie, brzoskwinie, a także bardziej egzotyczne mango i melon. Czerwień pomidora czy papryki także wskazuje na jego obecność.

Pokłady beta-karotenu znajdują się także w zielonolistnych warzywach. W nich typową barwę karotenu zdominował zielony barwnik chlorofil, co nie umniejsza jednak zawartości tego pierwszego. Z powodzeniem możesz szukać go więc w szpinaku, sałacie, natce pietruszki, cykorii, jarmużu, liściach buraka, kapuście włoskiej czy brokułach i kalafiorach. Jak widać wybór szeroki i mało co się na betakarotenowej liście w świecie warzyw i owoców nie mieści.

Zanim jednak uraczysz się posiłkiem rodem ze straganu, pamiętaj: witamina A rozpuszcza się w tłuszczach, których w świecie roślinnym bywa mało. Z tego względu, aby beta karoten został prawidłowo wchłonięty, sałatkę lub zupę dopraw choć odrobiną oleju czy śmietany.

Magazyn witaminy A - nie przesadź z zasobami

Organizm jest w stanie magazynować witaminę A - tymczasowe jej niedobory w menu są zazwyczaj pokrywane przez wcześniej zgromadzone zasoby. Nie oznacza to jednak, że należy się nieustannie faszerować tą witaminą - na wszelki wypadek, gdyby nastał czas posuchy. W ten sposób możemy przedobrzyć.

Długotrwale utrzymujący się nadmiar jest trujący. Zbyt wysokie dawki nie zostaną wydalone przez organizm, tak jak dzieje się to z witaminami rozpuszczalnymi w wodzie, np. witaminą C. Pojemność naszego magazynu składującego witaminę A jest w pewien sposób ograniczona.

W przypadku dorosłych objawy przedawkowania zauważymy zazwyczaj dopiero po kilku latach. Stan zatrucia może przejawiać się np. bólami głowy, wymiotami i nudnościami, drażliwością, zaburzoną pracą wątroby, bólami stawów i kości.

Dostarczasz sobie witaminy A z pożywienia? Naturalne produkty raczej nie narażą cię na ryzyko i do przedawkowania nie dojdzie (choć niebezpieczne jest spożywanie wątroby zwierząt polarnych, w których kryją się bardzo duże, toksyczne dla człowieka dawki witaminy A).

Należy uważać na suplementy i sztuczne specyfiki ją zawierające. Te powinny być przyjmowane, gdy już rzeczywiście dojdzie do niedoboru. Stała suplementacja zwiększa ryzyko, że na twoim koncie będzie się utrzymywał szkodliwy nadmiar.

Niedobory witaminy A

Niedobory witaminy A są możliwe, ale naprawdę trzeba się o nie postarać. Nasze naturalne zapasy są spore, toteż do ich wyczerpania potrzeba zazwyczaj kilkumiesięcznego okresu deficytów na talerzach. Zdarza się to czasem w społeczeństwach, gdzie głównym składnikiem diety jest biały ryż.

Wraz z pogłębiającymi się niedoborami, coraz bardziej doskwierać mogą nam oczy i wzrok. Widzenie po zmierzchu może się zaburzać, spojówki wysychać i piec. Ucierpi także uroda. Skóra może rogowacieć, zaczerwieniać się, włosy wypadać, a paznokcie kruszyć i wolno rosnąć. Inne możliwe objawy to utrata apetytu, biegunki, porowatość kości, zahamowanie wzrostu u dzieci.

Dołącz do Zdrowia na Facebooku!

Zobacz także:Dieta dla skóry



Znasz się na witaminach?
1/12Bogate źródła witaminy A to przede wszystkim:
Zobacz także
  • Wiele rzeczy, które sprawiają nam radość, to zarazem te, które są niezdrowe. Nie musi jednak tak być. Postawa na zdrowe pyszności, które zarazem sprzyjają uczuciu zadowolenia Pokarmy szczęścia, czyli dieta na dobry nastrój
  • Składniki mineralne są w diecie równie ważne, jak witaminy. Często jednak o tym zapominamy Makroelementy: minerały niezbędne do życia
  • Radość, energia, zdrowie... Sama witamina M nie wystarczy. Do szczęścia potrzebne są też pozostałe ABC witamin - gdzie ich szukać i na co działają?
Skomentuj:
Witamina A - przyjaciółka oczu, skóry i urody
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Więcej o zdrowym jedzeniu: